“Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirədə çıxışı ölkənin inkişaf strategiyasında yeni mərhələnin başlandığını göstərir. Prezident açıq şəkildə bəyan etdi ki, süni intellektin tətbiqi, data mərkəzlərinin yaradılması və rəqəmsallaşma ilə bağlı islahatlar artıq qlobal rəqabətin əsas indikatoruna çevrilib və bu prosesdən kənarda qalmaq gələcək inkişaf imkanlarını məhdudlaşdırmaq deməkdir”.
Bunu açıqlamasında Yeni Azərbaycan Partiyası Nizami rayon təşkilatının sədr müavini Rəşadət Xalıqov deyib.
Rəşadət Xalıqov bildirib ki, dünyada formalaşan yeni iqtisadi düzən enerji resurslarından çox məlumat resurslarına söykənir. Əgər ötən onilliklərdə enerji layihələri ölkələrin geosiyasi çəkisini müəyyən edirdisə, indi rəqəmsal infrastruktur və texnoloji suverenlik həmin rolu oynayır. Azərbaycan bu reallığı düzgün qiymətləndirərək öz coğrafi üstünlüyünü yeni mərhələyə daşımağa hazırlaşır. Asiya ilə Avropa arasında yerləşən, Şimal-Cənub və Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizlərinin üzərində mövqe tutan ölkəmiz artıq enerji və logistika qovşağı kimi tanınır. Qarşıdakı mərhələdə isə bu üstünlük fiber-optik magistrallar, data axınları və rəqəmsal tranzit imkanları ilə tamamlanmalıdır. Neft-qaz kəmərləri necə strateji enerji xəritəsini dəyişdisə, rəqəmsal dəhlizlər də informasiya xəritəsini dəyişə bilər.
“Prezidentin xüsusi vurğuladığı məqamlardan biri enerji təminatıdır. Rəqəmsal iqtisadiyyat böyük generasiya gücü tələb edir və Azərbaycanın son 20 ildə enerji potensialını iki dəfə artıraraq 10 min meqavata çatdırması bu baxımdan ciddi üstünlükdür. İstifadə edilməyən əlavə generasiya gücünün mövcudluğu data mərkəzlərinin yaradılması üçün mühüm baza formalaşdırır. Üstəlik, bərpaolunan enerji layihələrinin genişlənməsi gələcəkdə həm daxili tələbatı ödəməyə, həm də rəqəmsal infrastrukturu dayanıqlı enerji ilə təmin etməyə imkan verəcək. Enerji təhlükəsizliyi ilə rəqəmsal təhlükəsizliyin paralel inkişafı burada strateji vəhdət təşkil edir. Azərbaycanın uzun illər transmilli enerji şirkətləri ilə əməkdaşlıq təcrübəsi və 350 milyard dollardan artıq investisiyanın cəlb edilməsi faktı investisiya mühitinin sabitliyini sübut edir. Xarici sərmayələrin qorunması və imzalanmış müqavilələrin dəyişməz icrası ölkənin etibarlı tərəfdaş imicini formalaşdırıb. Bu kapital və etimad indi rəqəmsal sektora yönəlməlidir. Qlobal maliyyə fondları ilə mövcud əlaqələr, strateji tərəfdaşlıq sənədləri və aparıcı texnologiya şirkətləri ilə təmaslar Azərbaycanın yeni texnoloji mərhələyə keçidini sürətləndirə bilər”.
Rəşadət Xalıqov əlavə edib ki, süni intellekt və kibertəhlükəsizlik sahəsində milli kadr potensialı formalaşdırılmadan rəqəmsal suverenlikdən danışmaq mümkün deyil. Ali məktəblərdə bu ixtisaslara diqqətin artırılması, xaricdə təhsil proqramlarının genişləndirilməsi və orta məktəblərdə ilkin rəqəmsal savadlılığın gücləndirilməsi uzunmüddətli inkişafın əsasını təşkil edir. Çünki texnologiya infrastrukturu qurmaq mümkündür, lakin onu idarə edəcək insan kapitalı olmadan davamlı nəticə əldə etmək çətindir. Kibertəhlükəsizlik məsələsinin ayrıca vurğulanması da təsadüfi deyil. Müasir dövrdə kiberhücumlar iqtisadi və milli təhlükəsizlik üçün real təhdidə çevrilib. Azərbaycanın bu sahədə artıq mövcud institusional bazası var və onun daha da gücləndirilməsi rəqəmsal transformasiyanın ayrılmaz hissəsidir. Süni intellektin dövlət idarəçiliyində tətbiqi isə qərarvermə prosesini daha səmərəli və analitik əsaslı edə bilər.
Onun sözlərinə görə, bütün bunlar göstərir ki, təqdim olunan yanaşma vahid strateji arxitekturanın qurulmasıdır. Azərbaycan enerji ölkəsindən rəqəmsal mərkəzə transformasiya mərhələsinə daxil olur. Mövcud coğrafi mövqe, enerji resursları, investisiya iqlimi və beynəlxalq tərəfdaşlıq platformaları bu transformasiya üçün real zəmin yaradır. Əsas məsələ bu üstünlüklərin koordinasiyalı və sistemli şəkildə rəqəmsal iqtisadiyyata yönləndirilməsidir. Prezidentin çıxışı məhz bu strateji xəttin siyasi iradə səviyyəsində təsdiqi kimi qiymətləndirilə bilər.
