Hüquqi dövlətin formalaşması yalnız qanunların qəbul edilməsindən ibarət deyil. Bunun üçün ilk növbədə dövlət hakimiyyətinin sabitliyi, qanunun aliliyinə münasibət, idarəetmə institutlarının fəaliyyəti və vətəndaşların hüquqlarının qorunmasına xidmət edən siyasi iradə lazımdır. Azərbaycanın müstəqilliyinin ilk illərində bu istiqamətdə ciddi problemlərin mövcud olduğu bir şəraitdə 3 oktyabr 1993-cü il yeni siyasi mərhələnin başlanğıcı kimi çıxış etdi. Ulu Öndər Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi dövlət quruculuğunun hüquqi və institusional istiqamətdə inkişaf etdirilməsi üçün yeni imkanlar yaratdı.
1993-cü ildən sonrakı proseslərə nəzər saldıqda hüquqi dövlət institutlarının formalaşdırılmasına xüsusi diqqət yetirildiyi görünür. 1995-ci ildə qəbul edilən Konstitusiya dövlət hakimiyyətinin təşkili, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqları, hakimiyyətlərin bölünməsi və dövlət idarəçiliyinin əsas prinsipləri üçün hüquqi çərçivə müəyyənləşdirdi. Rəsmi Konstitusiya mətnində Azərbaycan xalqının ədalətin, azadlığın və təhlükəsizliyin təmin edilməsinə dair iradəsi ifadə olunur.
Bu prosesin siyasi əhəmiyyəti ondan ibarət idi ki, dövlət quruculuğu şəxslərin və ya ayrı-ayrı siyasi qrupların gündəlik qərarlarından asılı olan proses olmaqdan çıxaraq hüquqi normalar üzərində qurulan institusional sistemə çevrilməyə başladı. Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə aparılan dövlət quruculuğu siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri də məhz müasir hüquqi dövlət institutlarının formalaşdırılması idi. Rəsmi sənədlərdə bu dövr demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət quruculuğu ilə əlaqələndirilir.
Hüquqi dövlət anlayışının digər mühüm tərəfi hakimiyyət və cəmiyyət münasibətlərinin qanun əsasında tənzimlənməsidir. Bu baxımdan 1993-cü ildən sonra formalaşdırılan hüquqi baza dövlətin yalnız idarə edən deyil, eyni zamanda hüquq və azadlıqları təmin etməli olan institut kimi qəbul edilməsinə şərait yaratdı. Belə bir yanaşma müstəqil Azərbaycanın uzunmüddətli dövlətçilik modelinin əsas elementlərindən birinə çevrildi.
Bu səbəbdən 3 oktyabr 1993-cü il ilə 1995-ci il Konstitusiyası arasında siyasi-hüquqi ardıcıllıq görmək mümkündür. Birinci tarix siyasi idarəetmədə yeni mərhələnin başlanmasını, ikinci tarix isə həmin mərhələnin əsas hüquqi çərçivəsinin təsbit edilməsini ifadə edir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi ilə başlayan yeni mərhələ Azərbaycan dövlətçiliyinin hüquqi əsaslarının sistemli şəkildə qurulması istiqamətində mühüm tarixi prosesə çevrildi.
Reyhanə Ələkbərova,
YAP Nizami rayon təşkilatının “Tofiq Abbasov küçəsi, 3” ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
