Azərbaycanın dövlətçilik tarixində 20 Sentyabr xüsusi əhəmiyyət daşıyan günlərdən biridir. Bu tarix uzun illər davam edən işğal və münaqişədən sonra ölkənin bütün ərazisində dövlət suverenliyinin tam bərpa olunması ilə bağlıdır. Dövlət Suverenliyi Gününün təsis edilməsi də məhz 2023-cü il sentyabrın 20-də baş vermiş tarixi hadisələrin əhəmiyyətini gələcək nəsillərə çatdırmaq məqsədi daşıyır.
Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpasına gedən yol bir gündə baş vermədi. 2020-ci ildə Vətən müharibəsində əldə olunan Zəfərdən sonra Qarabağın böyük hissəsi işğaldan azad edildi. Lakin bölgədə dövlət idarəçiliyinin tam bərpası üçün əlavə mərhələlərdən keçmək lazım idi. Azərbaycan Prezidentinin rəhbərliyi ilə bu istiqamətdə ardıcıl siyasi, diplomatik və hərbi addımlar atıldı.
Bu prosesin mühüm mərhələlərindən biri 2023-cü il aprelin 23-də Laçın-Xankəndi yolunun başlanğıcında dövlət sərhədindən buraxılış məntəqəsinin yaradılması oldu. Bu addım Azərbaycanın öz dövlət sərhədlərinə nəzarət etməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Laçın nəzarət-buraxılış məntəqəsinin yaradılması ilə sərhəd təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi və qanunsuz keçidlərin qarşısının alınması üçün real nəzarət mexanizmi formalaşdırıldı. Prezident İlham Əliyev sonrakı çıxışlarında da Laçın istiqamətində sərhədin nəzarətə götürülməsini 2023-cü ilin sentyabrında baş verən hadisələrə aparan mühüm mərhələlərdən biri kimi qeyd edib.
Bu prosesdə Prezident İlham Əliyevin siyasi rəhbərliyi və Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı kimi rolu xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Dövlət başçısı Qarabağ məsələsinin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi çərçivəsində həll olunacağını dəfələrlə bəyan etmişdi. 2023-cü ilin sentyabrında bölgədə vəziyyətin kəskinləşməsi fonunda isə Azərbaycan Ordusunun qarşısında duran vəzifələr müəyyən edildi.
Sentyabrın 19-da Qarabağda baş verən təxribatlardan sonra Azərbaycan lokal xarakterli antiterror tədbirlərinə başladı. Prezident İlham Əliyev 20 sentyabrda xalqa müraciətində əməliyyatdan əvvəl Azərbaycan hərbi birləşmələrinə mülki əhalinin qorunması və mülki infrastruktura zərər dəyməməsi ilə bağlı tapşırıq verildiyini bildirdi. O, həmçinin əməliyyatın məqsədinin hərbi infrastrukturu sıradan çıxarmaq olduğunu qeyd etdi.
Azərbaycan Ordusunun peşəkarlığı və Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə həyata keçirilən antiterror tədbirləri 24 saatdan az müddətdə başa çatdı. Sentyabrın 20-də əldə olunan razılaşmadan sonra qanunsuz silahlı birləşmələrin silahı yerə qoyması və tərksilah edilməsi prosesi başladı. Azərbaycan Prezidentinin 2024-cü ildə imzaladığı sərəncamda da qeyd olunduğu kimi, həmin əməliyyat nəticəsində Azərbaycan Respublikasının dövlət suverenliyi tam bərpa edildi.
20 Sentyabrın tarixi əhəmiyyəti məhz burada özünü göstərir. Bu tarix Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət hakimiyyətinin və qanunlarının təmin olunması üçün yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Qarabağda Azərbaycan bayrağının yenidən dalğalanması ilə yanaşı, qarşıda həmin ərazilərin bərpası, insanların doğma yurdlarına qayıdışı və bölgənin inkişaf etdirilməsi kimi mühüm vəzifələr dayandı.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə dövlət suverenliyinin bərpasından sonra Qarabağda genişmiqyaslı quruculuq işlərinə başlanıldı. Şəhər və kəndlər yenidən qurulur, yollar və sosial obyektlər salınır, keçmiş məcburi köçkünlərin öz doğma torpaqlarına qayıdışı təmin edilir. Beləliklə, hərbi mərhələdən sonra Qarabağın dirçəlişi və gələcəyə hazırlanması mərhələsi başladı.
Dövlət Suverenliyi Gününün təsis edilməsi bu tarixi prosesin dövlətçilik baxımından əhəmiyyətini bir daha göstərir. Prezident İlham Əliyevin 19 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə hər il sentyabrın 20-si Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd olunur. Sərəncamda bu qərarın əsas səbəbi kimi 2023-cü il sentyabrın 20-də Azərbaycanın bütün ərazisində qanunun aliliyinin təmin olunması və dövlət suverenliyinin bərpa edilməsi göstərilir.
20 Sentyabr Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində yeni səhifənin açıldığı gündür. Bu tarix Prezident İlham Əliyevin siyasi rəhbərliyi, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı kimi fəaliyyəti, Azərbaycan Ordusunun peşəkarlığı və hərbçilərimizin fədakarlığı ilə bağlı mühüm hadisələri özündə birləşdirir. Dövlət Suverenliyi Günü həm keçmişdə qazanılmış nailiyyətləri xatırlamaq, həm də Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi gələcək inkişaf yoluna nəzər salmaq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Göyüşov Göyüş,
YAP Nərimanov rayon təşkilatının fəalı
